@prefix azonOnto: . @prefix collection: . @prefix dcterms: . @prefix kv: . @prefix person: . @prefix rdf: . @prefix rdfs: . @prefix records: . @prefix skos: . @prefix unit: . @prefix xml: . @prefix xsd: . records:1371 a azonOnto:Photo ; azonOnto:acceptanceDate "2018-03-22"^^xsd:date ; azonOnto:authorInfo [ a azonOnto:AuthorInfo ; azonOnto:affiliation unit:4460 ; azonOnto:author person:2224 ; azonOnto:position 1 ] ; azonOnto:camera "Nikon"^^xsd:string ; azonOnto:collection collection:2 ; azonOnto:comment "29. Kolekcje fotografii obrazujących klasyfikację gleb Polski i świata"@pl ; azonOnto:creationYear 2017 ; azonOnto:description "Plintosole są glebami zawierającymi plintyt, petroplintyt albo pizolity. Plintyt jest zasobną w żelazo (w niektórych przypadkach również w mangan) i ubogą w próchnicę mieszaniną iłu kaolinitowego (i innych produktów silnego wietrzenia, np. gibsytu) oraz kwarcu i innych składników, która wskutek wielokrotnego nawilżania i wysychania nieodwracalnie zmienia się w agregaty o nieregularnych kształtach lub warstwę z twardymi nodulami albo hardpan. Petroplintyt jest ciągłą, lecz spękaną warstwą stykających się z sobą i silnie scementowanych lub stwardniałych noduli i wytrąceń. Pizolity są to odrębne, silnie scementowane lub stwardniałe nodule. Petroplintyt, jak i pizolity powstają z plintytu wskutek jego twardnienia. \\nŹródłosłów: Gleby zawierające plintyt, petroplintyt albo pizolity; od gr. plinthos, cegła. \\nMateriał macierzysty: Plintyt częściej występuje w zwietrzelinach skał zasadowych niż kwaśnych. Kluczową rolę odgrywa wysoka zawartość żelaza pochodzącego z wietrzenia skały macierzystej albo żelaza pochodzącego z innych źródeł a zawartego w wodach gruntowych. \\nWarunki środowiskowe: Powstawanie plintytu ma miejsce na terenach równych lub słabo nachylonych ze zmiennym poziomem wód gruntowych albo ze stagnującymi wodami opadowymi. Rozpowszechniony jest pogląd, że gleby plintytowe występują pod lasami deszczowymi, podczas gdy gleby z petroplintytem albo pizolitami są bardziej rozpowszechnione w strefie sawanny. \\nProfil glebowy: Silne wietrzenie, a następnie wytworzenie plintytu na głębokości wahań zwierciadła wód gruntowych lub wydajnego drenażu wód powierzchniowych. Twardnienie plintytu do pizolitów lub petroplintytu następuje wskutek wielokrotnego nawilżania i wysychania. Może to się odbywać w czasie sezonowego obniżenia lustra wód gruntowych albo w następstwie geologicznego wypiętrzenia terenu, erozji warstwy powierzchniowej, trwałego obniżenia zwierciadła wód gruntowych, zwiększenia wydajności drenażu oraz/lub zmiany klimatu w kierunku bardziej suchego. \\nŚwiatowy areał plintosoli szacowany jest na około 60 mln ha. Miękki plintyt występuje najczęściej w wilgotnych tropikach, szczególnie we wschodniej części dorzecza Amazonki, w centralnej części dorzecza Konga oraz lokalnie w południowo-wschodniej Azji. Rozległe obszary z pizolitami i petroplintytem znajdują się w strefie Sudanu-Sahelu, gdzie petroplintyt twarzy twarde czapy na powierzchni wzniesionych lub bardziej eksponowanych form morfologicznych. Podobne gleby występują na sawannach południowej Afryki, na subkontynencie indyjskim oraz w suchszych częściach południowo-wschodniej Azji i północnej Australii. \\nPlintosole stwarzają poważne problemy w ich zagospodarowaniu. Najważniejszymi ograniczeniami są: niska naturalna zasobność spowodowana silnym zwietrzeniem, stagnowanie wody w obniżeniach terenu, a także przesychanie gleb z petroplintytem, pizolitami lub żwirowatymi agregatami. Wiele plintosoli występujących poza wilgotnymi tropikami zawiera płytko położoną ciągłą warstwę petroplintytu, która ogranicza strefę korzeniową w tak dużym stopniu, że płużna uprawa nie jest możliwa. Najwłaściwszym sposobem użytkowania takich gleb jest ekstensywne wypasanie. Gleby o wysokiej zawartości pizolitów (do 80%) są wykorzystywane do uprawy roślin konsumpcyjnych i drzew (np. kakao w zachodniej Afryce oraz nerkowca w Indiach), lecz plony mogą być obniżone wskutek wysychania gleby w porze suchej.\\nPoza sferą rolniczą, petroplintyt i plintyt są cenionymi materiałami inżynieryjnymi i budowlanymi. Plintyt jest wartościowym substratem do produkcji cegły, natomiast masywny petroplintyt jest stabilnym podłożem pod budynki, lub mogą być z niego wycinane elementy konstrukcyjne. Grube agregaty lub pokruszony petroplintyt mogą być wykorzystywane jako podbudowa lub warstwa powierzchniowa dróg lub lotnisk. W niektórych przypadkach, petroplintyt jest wartościową rudą żelaza, glinu, manganu oraz/lub tytanu."@pl ; azonOnto:destinationGroup "ogół społeczeństwa"@pl ; azonOnto:fileInfo [ a azonOnto:FileInfo ; azonOnto:name "Plinthosols.jpg"^^xsd:string ; azonOnto:uri "https://data.e-science.pl/1371/Plinthosols.jpg"^^xsd:anyURI ] ; azonOnto:harmfulContent false ; azonOnto:keywordInfo [ a azonOnto:KeywordInfo ; azonOnto:name "Gleba"@pl ; azonOnto:uri "http://aims.fao.org/aos/agrovoc/c_7156"^^xsd:anyURI ], [ a azonOnto:KeywordInfo ; azonOnto:name "Klasyfikacja gleby"@pl ; azonOnto:uri "http://aims.fao.org/aos/agrovoc/c_7162"^^xsd:anyURI ] ; azonOnto:licenseInfo [ a azonOnto:LicenseInfo ; azonOnto:name "CC BY-SA 4.0"^^xsd:string ; azonOnto:uri "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode.pl"^^xsd:anyURI ] ; azonOnto:partner [ a azonOnto:Organization ; azonOnto:name "Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu"^^xsd:string ] ; azonOnto:placeOfCreation "Wrocław"^^xsd:string ; azonOnto:scientificDiscipline "dziedzina nauk o Ziemi (2011)"@pl ; azonOnto:seriesName "Gleby świata"^^xsd:string ; azonOnto:submitter [ a azonOnto:Person ; azonOnto:name "Bernard Gałka"^^xsd:string ] ; azonOnto:title "Plinthosols"@pl .